پیمانکار کیست؟ | بررسی پیمانکاری و جنبه های مرتبط با آن

پیمانکار کیست؟ | بررسی پیمانکاری و جنبه های مرتبط با آن

با گسترش حوزه های مهندسی، منابع مختلف تعاریف متفاوتی از پیمانکاری و وظایف آن دارند. در کشور ما نیز عبارت پیمانکاری در حوزه‌های مختلف تعریف می‌شود. اگر به دنبال آشنایی بیشتر با مفاهیم پیمانکاری و جنبه‌های مرتبط با آن هستید، در این مقاله با کاوش همراه باشید.
Contract
پیمانکار (Contractor) شخصی حقیقی یا حقوقی است که طی امضای پیمان (قرارداد) با کارفرما، متعهد به اجرای موضوع مورد پیمان می‌شود. همانطور که در مقاله مربوط به پروژه گفته شد، یک پروژه پیمانکاری می‌تواند شامل ساخت یک پل یا جاده یا حتی انتقال برق به یک منطقه باشد. در یک پیمان، پیمانکار می‌تواند نماینده و جانشین‌های قانونی را به جای خود انتخاب و معرفی کند که این اشخاص هم حکم خود پیمانکار را دارند.

پیمانکار عمومی (General Contractor)

به فرد یا شرکتی گفته می‌شود که با سازمان یا شخصی دیگر قرارداد (کنترات) امضاء می‌کند تا پروژه‌های مشخص را طبق نقشه‌ها و مشخصات مورد توافق اجرا نماید. GC ها معمولا در هدایت و مدیریت طرح ها و پروژه های صنعتی زیربنایی دارای تجربه و تخصص بوده و با تکیه بر دانش و ابزارهای مدیریتی خود، اجرای پروژه‌ها را بر عهده می‏گیرند. در رابطه با فرآیندهای اجرا و فازهای پروژه‌های GC نظریه‌های متفاوتی وجود دارد. بسته به نوع پروژه و ویژگی‌های اجرا و وسعت آن، می‌توان مراحل متفاوتی را برای آن در نظر گرفت. اگر یک شرکت پیمانکار GC را یک سیستم در نظر بگیریم، ورودی را که شامل پول و درخواست می‌باشد، به خروجی مطلوب که می‌تواند ساختمان یا هر محصول مورد نظر کارفرما باشد تبدیل می‌کند.

پیمانکار جزء

پیمانکاران جزء معمولا در کارهای اجرایی تخصص دارند. پیمانکار جزء شخصی حقیقی یا حقوقی است که برای اجرای قسمتی از پروژه بزرگتر با پیمانکار عمومی قرارداد می بندد. به عنوان مثال فردی که در پروژه ساختمانی عملیات جوشکاری را انجام می‌دهد پیمانکار جزء نامیده می‌شود.

Contract

پیمانکار در پروژه های Turn-Key

در این حالت اجرا که پروژه کلید در دست نیز نامیده می‌شود، مسئولیت طراحی و اجرا به طور کامل به پیمانکار سپرده می‌شود. در واقع پیمانکار متعهد می‌شود در ازای دریافت هزینه اجرا، کلیه امور طراحی و اجرای پروژه را انجام دهد. بنابراین کارفرما تنها پس از تحویل پروژه اصطلاحا کلید تاسیسات مورد قرارداد را از پیمانکار دریافت می‌کند و در صورت بروز هرگونه نقص (در هر مرحله و به هر دلیل) کلیه مسئولیت‌ها به عهده پیمانکار خواهد بود.

پیمانکار در پروژه های EPC

پروژه مهندسی، تدارکات و ساخت (Engineering, Procurement, and Construction) در واقع به عنوان همان پروژه کلید در دست در نظر گرفته می شود و کلیه فعالیت ها جهت اجرای پروژه (طراحی، تدارکات و اجرا) به پیمانکار واگذار می شود. در قراردادهای EPC این نکته مهم وجود دارد که این سه مقوله مجزا باید در کنار هم و بدون نقص اجرا شود. به طور کلی اجرای دقیق این فرایند، نیازمند توانایی بالایی در مدیریت پروژه می‌باشد.

آیین نامه طبقه بندی و تشخیص صلاحیت پیمانکاران ایران، از دیدگاه تشخیص صلاحیت، پیمانکاران را به سه دسته تقسیم می‌کند:

الف- اشخاص حقیقی یا حقوقی ایرانی که قصد کار در ایران دارند.

ب - اشخاص حقوقی خارجی که قصد کار در ایران دارند.

پ - اشخاص حقیقی یا حقوقی ایرانی که برای کار در کشورهای خارجی نیاز به تضمین یا تسهیلات دولتی دارند.

پیمانکاران بر حسب نوع فعالیت، به شرح زیر طبقه بندی می‌شوند:

  • پیمانکاری ساختمان
  • پیمانکاری آب
  • پیمانکاری حمل و نقل
  • پیمانکاری صنعت
  • پیمانکاری برق
  • پیمانکاری تاسیسات و تجهیزات
  • پیمانکاری کاوش‌های زمینی
  • پیمانکاری ارتباطات
  • پیمانکاری کشاورزی
  • پیمانکاری خدمات
  • گواهینامه صلاحیت پیمانکاری

    مدرکی است که براساس مقررات و به ازای احراز شرایط لازم برای فعالیت پیمانکاری صادر و بر اساس قوانین، اصلاح و تمدید می‌گردد.

رتبه بندی (گرید) در پیمانکاری

برای شرکت‌های پیمانکاری از 1 تا 5 رتبه‌ای تعیین می‌شود که بیانگر اعتبار و صلاحیت آن‌هاست. شرکت‌های برتر با رتبه‌های بالاتر علاوه بر توانایی اجرای قوی تر پروژه‌های محوله، در بازاریابی و جذب مشتری نیز موفق‌تر عمل می‌کنند. شرکت‌های پیمانکاری رتبه 1 به عنوان برترین شرکت‌های پیمانکاری شناخته شده و به ترتیب تا رتبه 5 به رتبه‌های پایین‌تر تقسیم بندی می‌شوند.

پیمانکاری در اقتصاد

مسأله‌ پیمانکاری از مهمترین مؤلفه‌های داد و ستد بازاری به حساب می‌آید که تمرکز بر آن بیشتر از سوی مهندسین مد نظر قرار می‌گیرد در حالی که جا دارد اقتصاددانان نیز بیشتر به این حوزه ورود نمایند. چه بسا بزرگترین مسایل اقتصادی جهان بر پایه قراردادهای پیمانکاری استوار است. از این رو با پیشرفت صنعتی و توسعه جامعه، حسابداری پیمانکاری اهمیتی چند برابر پیدا می‌کند.

در مقالات بعدی به شرح رتبه بندی، نحوه امتیاز دهی و همچنین وظایف پیمانکاران (طبق مبحث دوم مقررات ملی ساختمان) می‌پردازیم.

منتظر مقالات بعدی ما باشید...

نظرات

0 نظر ارسال نظر